Najtrudniejszym etapem przez jaki będziemy musieli przejść podczas badań genealogicznych, będzie odczytanie metryk, sporządzonych w języku rosyjskim. Trudności te polegają głównie na odczytaniu tekstu napisanego cyrylicą. Aby poradzić sobie z przetłumaczeniem dokumentów nie musimy znać biegle języka rosyjskiego, wystarczy poznanie cyrylicy oraz powtarzających się zwrotów. Im więcej ksiąg przejrzymy, tym łatwiej będziemy odczytywać kolejne akty metrykalne.
ALFABET
| А а | – a | К к | – k | Х х | – h | |
| Б б | – b | Л л | – l | Ц ц | – h | |
| В в | – w | М м | – m | Ч ч | – cz | |
| Г г | – g | Н н | – n | Ш ш | – sz | |
| Д д | – d | О о | – o | Щ щ | – szcz | |
| Е е | – je | П п | – p | Ъ ъ | – twardy znak | |
| Ё ё | – jo | Р р | – r | Ы ы | – y | |
| Ж ж | – ż | С с | – s | Ь ь | – miękki znak | |
| З з | – z | Т т | – t | Э э | – e | |
| И и | – i | У у | – u | Ю ю | – ju | |
| Й й | – ji | Ф ф | – f | Я я | – ja |
Dokumenty sporządzone w języku rosyjskim zawierają zazwyczaj podwójne datowanie wydarzeń – według kalendarza juliańskiego oraz według kalendarza gregoriańskiego. Różnica między datami wynosi 12 dni. Czasem zdarzało się, że ksiądz lub urzędnik odnotował w metryce tylko jedną datę. W takim przypadku trudno będzie ustalić według jakiego kalendarza została ona ustalona. Metryki z tego okresu zawierają dokładną datę chrztu oraz datę urodzenia dziecka, datę przyjęcia sakramentu małżeństwa, a także datę zgonu. Wpisywano również godzinę, ale należy ją raczej traktować orientacyjnie jako porę dnia. Przy pomocy zamieszczonych poniżej informacji określimy dzień przyjęcia sakramentu oraz poznamy wiek osób wymienionych w metryce.
*********************************************************
Miesiące:
| Январь | – styczeń | Июль | – lipiec |
| Февраль | – luty | Август | – sierpień |
| Март | – marzec | Сентябрь | – wrzesień |
| Апрель | – kwiecień | Октябрь | – październik |
| Май | – maj | Ноябрь | – listopad |
| Июнь | – czerwiec | Декабрь | – grudzień |
Liczebniki:
| Один / первого | – 1 / pierwszego | Шестнадцать | – 16 |
| Два / второго | – 2 / drugiego | Семнадцать | – 17 |
| Три / третьего | – 3 / trzeciego | Восемнадцать | – 18 |
| Четыре / четвёртого | – 4 / czwartego | Девятнадцать | – 19 |
| Пять | – 5 | Двадцать | – 20 |
| Шесть | – 6 | Тридцать | – 30 |
| Семь | – 7 | Сорок | – 40 |
| Восемь | – 8 | Пятьдесят | – 50 |
| Девять | – 9 | Шестьдесят | – 60 |
| Десять | – 10 | Семьдесят | – 70 |
| Одиннадцать | – 11 | Восемьдесят | – 80 |
| Двенадцать | – 12 | Девяносто | – 90 |
| Тринадцать | – 13 | Сто | – 100 |
| Четырнадцать | – 14 | Тысяча восемьсот | – 1800 |
| Пятнадцать | – 15 | Тысяча девятьсот | – 1900 |
*******************************************************
TREŚĆ AKTU CHRZTU
Состоялось въ деревни (селе) / городѣ – działo się we wsi / w mieście [nazwa miejscowości]
Дня … / въ … день... – dnia [data]
Явился (лично) – stawił się (osobiście) [imię i nazwisko osoby zgłaszającej (zazwyczaj ojca), zawód]
Жительствующий въ / изъ … – zamieszkały w [nazwa miejscowości]
… леть / лѣтъ оть роду – … lat
В присутствии / а такоже … – w obecności [nazwiska świadków, ich wiek, zawody oraz miejsce zamieszkania]
И предъявили нам младенца мужеского / женского пола – i okazali nam dziecię płci męskiej / płci żeńskiej
Объявляя что онъ родился (урожденного) въ … дня … – oświadczając, że urodziło się (urodzonego) w [miejsce urodzenia] [data i godzina urodzenia]
Отъ (законной его жены) … урожденной … – z (jego prawowitej małżonki) [imię matki] z domu [nazwisko panieńskie, wiek]
Младенцу тому при Святомъ Крещении – dziecięciu temu na Chrzcie Świętym
Совершенномъ (Нами / ксёндзом) сего числа – odbytym (przez nas / przez księdza) w dniu dzisiejszym
Дано имя … – nadano imię [imię dziecka]
А восприесиниками его были … – a rodzicami chrzestnymi byli [imiona i nazwiska]
Акт ъсей – akt ten
Объябляющему и свидателям / присутствующим – stawiającemu i świadkom /obecnym
Неумеющим писать / неграмотным – nie umiejącym czytać / pisać
Прочитанъ / по прочитании / прочтении – został przeczytany
И затемъ нам только подписанъ – a następnie przez nas tylko podpisany
lub:
Свидетелями / присутствующими и нами подписанъ – przez świadków / obecnych i przeze mnie podpisany
Нами и ими подписанъ – przez nas i przez nich podpisany
Администратор прихода … – Administrator parafii [nazwa miejscowości]
Cодержащий акты гражданского состояния Кс. … – utrzymujący akta stanu cywilnego Ks. [podpis księdza]
Ксёндз … / викарий – Ksiądz [imię i nazwisko] / wikary
********************************************************************************
NAJPOPULARNIEJSZE IMIONA NADAWANE DZIECIOM
imiona żeńskie:
| A | Z | R | |||
| Агата | – Agata | Зиновия | – Zenobia | Регина | – Regina |
| Агнесса | – Agnieszka | Роза | – Róża | ||
| Алёна | – Helena | I | Розалия | – Rozalia | |
| Алина | – Alina | Ивонна | – Iwona | ||
| Анна | – Anna | Иоанна | – Joanna | S | |
| Антонина | – Antonina | Иоланта | – Jolanta | Саломея | – Salomea |
| Арина | – Irena | Ирина | – Irena | София | – Zofia |
| Сусанна | – Zuzanna | ||||
| B | K | ||||
| Беата | – Beata | Каролина | – Karolina | T | |
| Болеслава | – Bolesława | Констанци | – Konstancja | Тереза | – Teresa |
| Бронислава | – Bronisława | Кристина | – Krystyna | ||
| U | |||||
| W | L | Ульяна | – Julianna | ||
| Варвара | – Barbara | Леокадия | – Leokadia | Устиния | – Justyna |
| Виктория | – Wiktoria | Леонида | – Leonida | ||
| Владислава | – Władysława | F | |||
| M | Федора | – Teodora | |||
| G | Магдалина | – Magdalena | Фёкла | – Tekla | |
| Галина | – Halina | Маргарита | – Małgorzata | Фелиция | – Felicja |
| Гертруда | – Gertruda | Марианна | – Marianna | ||
| Мария | – Maria | C | |||
| E | Мирослава | – Mirosława | Цецилия | – Cecylia | |
| Ева | – Ewa | ||||
| Евгения | – Eugenia | P | JU | ||
| Екатерина | – Katarzyna | Павлина | – Paulina | Юлиания | – Julianna |
| Елена | – Helena | Полина | – Paulina | Юлия | – Julia |
| Елизавета | – Elżbieta | Юстина | – Justyna |
imiona męskie:
| A | Иероним | – Hieronim | R | ||
| Адам | – Adam | Иоанн | – Jan | Роберт | – Robert |
| Александр | – Aleksander | Иосиф | – Józef | ||
| Алексей | – Aleksy | S | |||
| Андрей | – Andrzej | K | Себастьян | – Sebastian | |
| Казимир | – Kazimierz | Семён | – Szymon | ||
| B | Киприан | – Cyprian | Сигизмунд | – Zygmunt | |
| Болеслав | – Bolesław | Константин | – Konstanty | Симон | – Szymon |
| Бронислав | – Bronisław | Станислав | – Stanisław | ||
| Валентин | – Walenty | L | Степан | – Szczepan | |
| Лаврентий | – Wawrzyniec | ||||
| W | Лука | – Łukasz | F | ||
| Варфоломей | – Bartłomiej | Фаддей | – Tadeusz | ||
| Викентий | – Wincenty | M | Фёдор | – Teodor | |
| Марк | – Marek | Феликс | – Feliks | ||
| G | Мартин | – Marcin | Феофил | – Teofil | |
| Георгий | – Jerzy | Матвей | – Mateusz/Maciej | Филипп | – Filip |
| Гиацинт | – Jacenty | Мечислав | – Mieczysław | Фома | – Tomasz |
| Григорий | – Grzegorz | Мирослав | – Mirosław | Фридрих | – Fryderyk |
| Михаил | – Michał | ||||
| E | H | ||||
| Евгений | – Eugeniusz | O | Христофор | – Krzysztof | |
| Егорий | – Jerzy | Осип | – Józef | ||
| E | |||||
| Z | P | Эдуард | – Edward | ||
| Зенон | – Zenon | Павел | – Paweł | Эмиль | – Emil |
| Пётр | – Piotr | ||||
| I | Прокофий | – Prokop | JA | ||
| Иван | – Iwan | Прокопий | – Prokop | Яким | – Joachim |
| Игнатий | – Ignacy | Якуб | – Jakub |
TREŚĆ AKTU ŚLUBU
Состоялось въ деревни (селе) / городѣ) – działo się we wsi / w mieście [nazwa miejscowości]
Дня … / въ … день – dnia [data]
Объявляетъ, что – oświadcza się, że
В присутствии свидетелей– w obecności świadków [nazwiska, ich wiek oraz wykonywane zawody]
Жительствующего по улице … подъ номером … / Проживающаго въ … – zamieszkałego na ulicy [nazwa] pod numerem [nr] / zamieszkałego w [nazwa miejscowości]
Заключенъ (заключено) сего числа – w dniu dzisiejszym został zawarty
Религиозный (и гражданский) брачный союзъ (бракъ) между – religijny (i cywilny) związek małżeński między [imię i nazwisko pana młodego]
Холостымъ ... / вдовцом после …, … леть (лѣтъ отъ роду) – kawalerem / wdowcem po [imię i nazwisko panieńskie żony], [wiek] lat, [zawód]
Сыномъ – synem
Покойных – zmarłych
Умершаго / находившегося въ живыхъ – zmarłego / żyjącego [imię i nazwisko ojca]
И покойной / находящейся въ живыхъ (живущей) … – i zmarłej / żyjącej [imię matki]
Урожденной … – z domu [nazwisko panieńskie matki]
Законнхъ супруговъ … – prawowitych małżonków [nazwisko]
Жительствующимъ (проживающимъ) / жительствующих въ … – zamieszkałym / zamieszkałych w [nazwa miejscowości]
И … девицею (дѣвицею), вдовою после …, … леть / лѣтъ отъ роду – i [imię i nazwisko panny młodej] panną / wdową po [imię i nazwisko], [wiek] lat
Родившеюся (рожденною) въ … – urodzoną w [nazwa miejscowości]
Жительствующею (жительствующей) / жительствующих въ … – zamieszkałą / zamieszkałych w [nazwa miejscowości]
Проживающею у родителей – mieszkającą u rodziców
Браку сему – małżeństwo to
Предшествовали три оглашения – poprzedziły trzy zapowiedzi
Публикованные (публикованное, опубликованное) –publikowane
В приходских костёлах … – parafialnych kościołach [wymienione]
Въ днях … сего года – w dniach [daty] tego roku
Препятствий брака не было – przeszkód do małżeństwa nie było
Но не встретились никаки препятствих недопускающих брак – аle nie spotkały żadnych przeszkód niedopuszczających ślubu
Позволение на вступление въ бракъ невѣстю – pozwolenie na wstąpienie panny w związek małżeński
Дано было словесноея отцемъ невесты – dane było ustnie przez ojca młodej
Новобрачные объявили (объявляют), что – nowozaślubieni oświadczyli, że
Они никакого договора предбрачнаго между собою незакючили / брачный договоръ между ними заключенъ не былъ – umowy przedślubnej między sobą nie zawarli / umowa przedślubna między nimi nie była zawarta
Обрядъ тотъ религиозный исполненъ / религиозный обрядъ бракосочетания совершенъ – obrzęd ten religijny dopełnił / religijnego obrzędu zaślubin dokonał
Ксендзомъ … / викариемъ … Прихода / костёла – ksiądz [imię i nazwisko] / wikary [nazwa miejscowości] parafii / kościoła
Нижеподписавшимся Администраторомъ мѣстного Прихода – niżej podpisujący się administrator tutejszej parafii
Актъ сей – akt ten
Обоим новобрачнымъ и свидетелямъ – obojgu nowożeńcom i świadkom
Присутствующимъ – obecnym
Неумеющим писать / неграмотным – nie umiejącym czytać/ pisać
Прочитанъ / по прочитании / прочтении – został przeczytany
Изатемъ нам только подписанъ – a następnie przez nas tylko podpisany
lub:
Нами и ими подписанъ – przez nas i przez nich podpisany
lub:
Новобрачными, свидетелями и нами подписанъ – przez nowożeńców, świadków i przeze mnie podpisany
Администратор прихода … – Administrator parafii [nazwa miejscowości]
Cодержащий акты гражданского состояния Кс. … – utrzymujący akta stanu cywilnego Ks. [podpis księdza]
Ксёндз … / викарий – ksiądz [imię i nazwisko] / wikary
************************************************************************************
TREŚĆ AKTU ZGONU
Состоялось въ деревни (селе) / городѣ – działo się we wsi / w mieście [nazwa miejscowości]
Дня … / въ … день – dnia[data]
Явился (лично) – stawił się (osobiście) [imię i nazwisko osoby zgłaszającej, zawód]
Жительствующий въ / изъ … – zamieszkały w [nazwa miejscowości]
… леть / лѣтъ оть роду – … lat
В присутствии / а такоже … – w obecności [nazwiska świadków, ich wiek, zawody oraz miejsce zamieszkania]
И обьявили, что въ... / здесь / по … улице подъ номеромъ … – i oświadczyli że w [nazwa miejscowości] / tutaj / na [nazwa] ulicy pod numerem [nr]
Дня … – dnia [dzień, miesiąc, rok, godzina]
Умеръ / умерла … (урождённая …) – umarł / umarła [imię i nazwisko zmarłego] (z domu [nazwisko panieńskie])
… лѣтъ оть роду – [zawód, wiek] lat
Родившийся (рожденъ) / родивилаяся въ – urodzony / urodzona w [nazwa miejscowości]
Жительствующий / жительствующая въ – zamieszkały / zamieszkała w [nazwa miejscowości]
Отъ … и …/ сын / дочъ … – z [imię ojca] i [imię matki] / syn / córka [ dane rodziców]
Имена родителей неизвестны – imiona rodziców nieznane
Жена / муж... – żona / mąż [imię i nazwisko małżonka]
Оставив после себя овдовевшую жену …, урождённую … – zostawiając po sobie owdowiałą żonę [imię żony], z domu [nazwisko panieńskie]
Оставив после себя овдовевшего мужа … – zostawiając po sobie owdowiałego męża [imię i nazwisko męża]
По (на очномъ) удостовоарении (удостоверении) о кончини (кончинѣ) … / его – po naocznym przekonaniu się o zgonie [imię i nazwisko zmarłego] / jego
Актъ сей – akt ten
Объябляющему и свидателям / присутствующим – stawiającemui świadkom /obecnym
Неумеющим писать / неграмотным – nie umiejącym czytać/ pisać
Прочитанъ / по прочитании / прочтении – został przeczytany
И затемъ нами только подписанъ – a następnie przez nas tylko podpisany
lub:
Свидетелями / присутствующими и нами – przez świadków / obecnych i przeze mnie
Нами и ими подписанъ – przez nas i przez nich podpisany
Администратор прихода … – Administrator parafii [nazwa miejscowości]
Cодержащий акты гражданского состояния Кс. … – utrzymujący akta stanu cywilnego Ks. [podpis księdza]
Ксёндз … / викарий – ksiądz [imię i nazwisko] / wikary.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz